Bovennatuurlijke Belevenissen

Magie, mysterie of mensenwerk?

Met enige regelmaat wordt hier in Leiden weer eens een ParaView-beurs gehouden. Onder het motto 'Een ontmoeting met jezelf' worden er handlezingen gedaan, astrologische uitdraaien verstrekt en nog veel meer. Gratis lezingen, het kan niet op. De interesse in bovennatuurlijke zaken lijkt een booming business. Terecht?

Puur zakelijk gezien is het natuurlijk best. De klant betaalt in een vrij land simpelweg wat hij of zij er voor over heeft. Wordt de klant echter niet misleid? Jezelf ontmoeten kan natuurlijk ook thuis op de bank en komt er verder wel iets terecht van alle klinkende verhalen?

Ook al weer in Leiden (en op vele andere plaatsen) vinden geregeld genezingsdiensten plaats. Evangelisatiegemeente De Deur heeft er bijna een industrie van gemaakt. Met duizenden komen nieuwsgierigen en wanhopigen af op de ronkende beloften van genezing, ook u, vandaag nog!

Wederom is het natuurlijk best; het is een vrij land en de mensen komen vrijwillig. De collectes zijn dat ook en we zijn oud en wijs genoeg, nietwaar? Komt er echter ook maar iets terecht van die genezingen en andere wonderen?

Het heeft bizar weinig zin om te proberen specifieke bovennatuurlijke claims te ontkrachten. Of het nou een christelijke of een islamitische genezing is, een helend kristal of een astrologische voorspelling.. voor alle geldt dat de aanhangers toch wel overtuigd zijn en niet willen luisteren naar kritiek of goed bedoelde raad. Dat ga ik dan ook niet proberen. Wat ik wel wil doen is in het algemeen bespreken wat bovennatuurlijke zaken nou eigenlijk voorstellen. Wat is het verschil met natuurlijke dingen? Hoe herkennen we ze? Bestaan ze wel?

Grondregel 1: Onze mening maakt niks uit. Het gaat erom wat is en niet wat wij willen wat er is. Gegeven deze handige aanname kunnen we dus gewoon om ons heen kijken. Wie dit niet accepteert mag het zelf zeggen want hij leeft in z'n eigen universum. Het is wel te hopen dat ze een beetje catering hebben daar.

Wanneer is iets bovennatuurlijk? Het lijkt er op dat iets in ieder geval niet tot de natuur mag behoren, tot de wereld van materie en energie. Het kan alleen niet bovennatuurlijk blijven. Om ook maar enig effect in onze omgeving te kunnen hebben zal er uiteindelijk toch iets met materie moeten gebeuren. Hoe subtiel dan ook, er kan niet niks gebeuren. Of de gevestigde wetenschap het kan verklaren maakt niet uit: een effect is een effect en dat zou aanwijsbaar moeten zijn.

Channeling is een mooi voorbeeld. Alhoewel informatieoverdracht rechtstreeks naar iemands gedachten niet van tevoren belachelijk is moet het wel op de een of andere manier werken. Wat we nodig hebben is een of ander soort straling die sterk genoeg is om dwars door een schedeldak heen te vliegen en op een uiterst subtiele manier hersencellen te beïnvloeden zonder ze te beschadigen. Tegelijkertijd moet die straling zo extreem weinig energie bevatten dat ze totaal onmeetbaar is. Dat kan niet. Wat voor veld er ook gebruikt wordt, ergens wordt energie overgebracht. Die zou meetbaar moeten zijn, al is het maar de restwarmte. Zonder ook maar iets verder te onderzoeken kunnen we al concluderen dat er echt serieus iets moet veranderen in de structuur van het universum om channeling, telepathie en aanverwanten te laten werken.

Maar... de wetenschap weet ook niet alles! Ja, dat is waar. Bepaalde dingen zijn echter wel heel erg zeker. Er zijn vast wel deeltjes die we niet kennen maar die hebben allemaal onredelijk kleine of juist grote massa's. Het is ondenkbaar dat menselijke hersens die wel kunnen meten met een absurde nauwkeurigheid terwijl gespecialiseerde detectoren ze niet eens zien. Wat je ook bedenkt, iets wat hersenen kunnen zien kan niet onzichtbaar zijn voor geschikte apparatuur.

Net zoals alternatieve medicijnen ophouden alternatief te zijn als de heilzame werking is aangetoond zijn bovennatuurlijke zaken niet bovennatuurlijk meer op het moment dat we weten hoe ze werken. Ook bovennatuurlijke processen moeten op de een of andere manier in elkaar steken. Dat wil dus ook zeggen dat ze op z'n minst enigszins betrouwbaar moeten voorkomen. Het heeft erg weinig zin om te beweren dat Jezus heel soms geneest na een gebed maar vaak ook niet, anders kun je net zo goed niet over Jezus beginnen. Een ingestraald kristal verbetert ons humeur consequent of er is gewoon geen werking. Honderd procent successcores zijn helemaal niet nodig maar er moet toch wat gebeuren? Als dat zo is dan zou een gecontroleerd experiment prachtig aantonen of er wel of niet iets bijzonders gebeurt. Wederom: het maakt geen klap uit of we het begrijpen of niet, een effect is een effect.

Behandelaars, voorgangers en mediums die dingen beloven waarvoor natuurwetten gebroken moeten worden hebben meteen mijn wantrouwen. Het is echter niet uitgesloten dat ze echt iets onverklaarbaars kunnen. Het maakt niet eens uit of hun filosofie of hun religie kloppen of niet. Een effect is een effect. Ik vind dan wel dat iemand die een bijzondere belofte doet aan anderen zich moet onderwerpen aan test. Er is expertise genoeg in Nederland en de meeste van dit soort experimenten is simpel genoeg te regelen. Stichting Skepsis weet hier meer van. Heb je echt wat te brengen dan zul je door iedereen met open armen ontvangen worden. En waarom ook niet? Wil je niet meewerken? Tja, dan wordt het lastig om woorden als charlatan of bedrieger te ontwijken.

---

---

Op dit artikel is nog geen commentaar binnengekomen. Wil je iets zeggen? Ga naar de Postbus.

Terug naar de Artikelen Wetenschappelijk subpagina.