Openlijke homoseksualiteit wordt op dit seminarie niet gewaardeerd

interview met Stijn Fens

Stijn Fens (1966) is journalist en sinds jaar en dag bekend als doorgewinterde Vaticaankenner. Hij kent de corridoren der Rooms-Katholieke macht en weet zijn weg te vinden in de bureaucratie. Maarten van den Driest sprak met hem ter gelegenheid van zijn eerste boek 'Vaticanië, de geheimen van de paus'.

MD: Hoe was het om als katholiek jongetje op te groeien? SF: Ja, je wist niet anders. Wij baden thuis voor het eten natuurlijk en met mijn broertje speelde ik wel eens 'misje' met een zelfgetimmerd altaartje.. Mijn vader (Kees Fens, red.) was doordrenkt van de katholieke cultuur, hij had dat echte 'rijke roomse leven' nog meegemaakt. Het was niet zo dat het geloof alles overheerste maar het hoorde er bij. Ik ben gedoopt, heb eerste communie gedaan. Gek genoeg ben ik het vormsel misgelopen. De katholieke kerk heeft mij altijd gefascineerd.

MD: Hebt u daarom besloten dit boek te schrijven? Hoe was het? SF: Ik loop natuurlijk al heel lang in Rome rond. Ik heb, vooral voor de KRO, veel reizen gemaakt om katholieke onderwerpen te verslaan. Mijn doel was om nou eens een leuk boek te schrijven, een boek met al die dingen die je altijd al wilde weten. Wat doet een paus de hele dag, wat eet hij, welke kleding draagt hij en dat soort dingen. Ik heb er nog vrij lang over gedaan en heb uiteindelijk vier maanden vrij genomen om het af te maken. Een eerste boek.. ja, fantastisch! Dat is een fijn gevoel.

MD: Het is inderdaad een fascinerend boek. U eindigt echter bloedserieus. SF: Met de hoofdstukken over homoseksualiteit en het misbruik binnen de Kerk, ja dat is zo. Toen ik aan het schrijven was barstte net de bom in Europa en ik vond dat ik dus ook iets over de misbruikschandalen moest schrijven. De manier waarop het Vaticaan daar mee omgaat illustreert de rare manier van communiceren die ze hebben en de cultuur van doodzwijgen. Ik maak me verder geweldig kwaad over de manier waarop homoseksuelen regelmatig door het Vaticaan behandeld worden. Dat doet me pijn.

MD: Het is tegelijkertijd een behoorlijk sjeuïg boek. SF: Dat is zo maar al mijn materiaal is op feiten te verifiëren. Als ik niet zo strikt was geweest had ik het boek veel sappiger kunnen maken.

MD: Waarom, denkt u, is juist homoseksualiteit voor de Kerk zo'n groot probleem? SF: Op zich is seksualiteit voor de Kerk al eeuwen een probleem: ze hebben er een verhaal over dat tegenwoordig door de wereld niet meer wordt gepikt. Er zijn verder gewoon nogal wat homo's in het Vaticaan. Die voelen zich vaak minderwaardig en als ze actief homoseksueel zijn zijn ook nog eens chantabel In het Vaticaan wordt je geacht een grijze muis te zijn, alleen zo maak je carrière.

MD: En het celibaat dan, bijvoorbeeld? Daar is toch ook veel over te doen? SF: Ja, zeer recent heeft de Kerk getrouwde Anglicaanse bisschoppen opgenomen in de Rooms-Katholieke Kerk. De achterdeur voor getrouwde mannen om priester te worden staat weer wat verder open. De voordeur gaat ook nog wel eens van het slot. Het celibaat is echter een regel, de afwijzing van homoseksualiteit is een dogma. Hierover verandert de mening echt niet. Dat zie ik niet gebeuren.

MD: Dat is duidelijk. Waarom doen verschillende hoogwaardigheidsbekleders steeds van die nare uitspraken? SF: Ik denk dat het een soort zelfhaat is. Doordat je iets leiljks zegt over iets dat eigenlijk heel dichtbij je staat hoop je dat weg gaat. Vanuit Afrika vooral komt ook nog eens een heel sterk conservatief geluid. Ik vind het echter iedere keer weer geweldig om te zien als een intelligente bisschop een oproep tot begrip of tot tolerantie doet. Ze zijn er wel. Ik hoop dat de Kerk zich gaat gedragen zoals ze zich moet gedragen volgens haar eigen regels: als gemeenschap. Dat ze tegen homo's zeggen: ook jullie horen erbij.

MD: Nu klinkt vooral het geluid 'ze moeten ons hebben'. Hoe zou dat komen? SF: In wezen omdat het bolwerk Vaticaan in wezen alleen aan zichzelf denkt. Het is angst om macht te verliezen. De huidige paus is een zeer intelligente man en hij heeft goed in de gaten hoe het er aan toegaat in de wereld. Hij heeft echter enkele rampzalige keuzes gemaakt voor de organisatie. Er zitten nu mensen die met hun uitspraken de paus in diskrediet brengen, in plaats van hem uit de wind te houden.

MD: U beschrijft hoe er in het Vaticaan veel homo's zijn. Priesters in Nederland en ook daarbuiten zijn vaak veel opener, onder andere tegenover homo's. Hoe zit dat? SF: Het kernwoord van het katholicisme is 'eigenlijk'. Een anecdote uit de Tweede Wereldoorlog verhaalt over een verzetsgroep die een NSB'er gevangen had genomen. Ze wilden hem doodschieten maar gingen voor de zekerheid naar meneer pastoor. Die zei: 'Eigenlijk mag het niet...'

MD: De Kerk zegt 'je mag wel homo zijn maar je mag het niet doen'. Wat bedoelen ze daarmee? SF: De ideale mens is nu eenmaal hetero, in de ogen van de kerk. Als je nou toch homo bent is dat al een beetje jammer. Dan moet je je beheersen, net zoals een priester zich moet beheersen in het celibaat. Daarom is een verbod van homoseksuele priesterstudenten onzinnig. Antoine Bodar zei ook al: voor een celibataire priester maakt het niet uit of je homo of hetero bent, als je maar niet seksueel actief bent.

MD: Kunt u begrijpen dat veel homo's zich afkeren van hun kerk? Zou u zelf ooit weggaan? SF: Natuurlijk begrijp ik dat maar zelf weggaan? Dat kan ik me eigenlijk niet goed voorstellen. Er zou natuurlijk een hele slechte paus kunnen komen. Je kunt je dan laten uitschrijven en vervolgens komt er weel een hele goeie. Zou je dan terug moeten?

MD: Een slotwoord, voor onze lezers? SF: Ik heb bewondering voor de moeders van homoseksuelen. Zij hebben hun kind in alle liefde opgevoed en krijgen de meest vreselijke dingen te horen over hem of haar. Dat is nogal wat te verstouwen en op de een of andere manier blijven ze toch trouw aan de Kerk. Dat vind ik prachtig.

Vaticanië, Stijn Fens, Athenaeum-Polak & v Gennep, ISBN 9789025367695, inmiddels 3e druk Stijn Fens blogt over het Vaticaan op Vaticaankenner.

---

---

Op dit artikel is nog geen commentaar binnengekomen. Wil je iets zeggen? Ga naar de Postbus.